Stopa Mortona – dlaczego problem nie jest w palcach

Stopa Mortona bardzo rzadko boli tam, gdzie wszyscy jej szukają.
Jeszcze rzadziej jest problemem samym w sobie.

Najczęściej trafiają do nas osoby, które już wiedzą, że mają stopę Mortona.
Mają to zapisane w opisie RTG.
Usłyszeli to od fizjoterapeuty, ortopedy albo podologa.
Czasem noszą wkładki. Czasem kilka par – „bo jedne nie pomogły, ale te kolejne już miały”.

A mimo to:

• dalej boli biodro,

• dalej ciągnie pachwina,

• dalej „coś strzela” w krzyżu,

• dalej bark po jednej stronie nie chce pracować,

• a bieganie albo dłuższe chodzenie kończy się zmęczeniem nie tam, gdzie powinno.

I w tym momencie pojawia się kluczowe pytanie:

Czy stopa Mortona jest przyczyną – czy tylko informacją o tym, co dzieje się wyżej?

Problem ze stopą Mortona nie polega na tym, że „pierwsza kość jest krótsza”

To jest fakt anatomiczny.
Ale fakt anatomiczny sam z siebie nie tworzy bólu.

W praktyce widzimy trzy grupy osób:

1. osoby ze stopą Mortona bez żadnych objawów,

2. osoby ze stopą Mortona i bólem tylko lokalnym,

3. osoby, u których stopa Mortona uruchomiła cały łańcuch kompensacji w górę ciała.

I to właśnie trzecia grupa trafia do GSP.

Bo tam:

• stopa przestaje być tylko stopą,

• a zaczyna być pierwszym miejscem, w którym widać problem całego wzorca ruchu.

Dlaczego klasyczne podejście tak często nie działa

Najczęstszy schemat wygląda tak:

„Masz stopę Mortona → trzeba wzmocnić stopę / dać wkładkę / rozciągnąć paluch”

Czasem to daje ulgę.
Na chwilę.
Czasem pogarsza sprawę.
Czasem… nic się nie zmienia.

Dlaczego?

Bo stopa nie pracuje w izolacji.
Nie jest osobnym bytem biomechanicznym.
Jest elementem układu, który:

• musi przyjąć ciężar ciała,

• przetoczyć go w czasie chodu,

• oddać energię w wybiciu,

• i zsynchronizować się z rotacją miednicy, tułowia i kończyny górnej.

Jeśli w tym układzie coś nie działa, stopa:

• nie „psuje się”,

• tylko przejmuje rolę ratunkową.

Stopa Mortona bardzo często jest właśnie takim mechanizmem ratunkowym.

Stopa jako miejsce ucieczki środka ciężkości

W GSP patrzymy na stopę inaczej niż klasycznie.

Nie pytamy najpierw:

„Który mięsień jest słaby?”

Tylko:

„Gdzie ucieka środek ciężkości i dlaczego ciało nie chce obciążyć I promienia?”

Bo skrócona pierwsza kość śródstopia:

• zmienia sposób, w jaki stopa może przyjąć obciążenie,

• ale to nie ona decyduje, czy ciało z tego skorzysta.

Jeśli ciało:

• nie ufa osi kończyny dolnej,

• nie ma stabilnego biodra,

• ma zaburzoną rotację miednicy,

• albo brakuje mu kontroli w stawie biodrowo-krzyżowym,

to nie wejdzie w I promień, nawet jeśli anatomicznie „da się”.

I wtedy:

• ciężar ucieka na II i III promień,

• przeciąża się przodostopie,

• aktywują się mięśnie „zastępcze”,

• a stopa zaczyna wyglądać jak problem pierwotny.

Dlaczego jedni ze stopą Mortona biegają maratony, a inni nie mogą chodzić

To jest jedno z najważniejszych pytań, jakie warto sobie zadać.

Jeśli stopa Mortona sama w sobie byłaby problemem:

• wszyscy z tą cechą mieliby ból,

• wszyscy potrzebowaliby wkładek,

• wszyscy mieliby podobne objawy.

A tak nie jest.

Różnica leży w:

• sposobie, w jaki ciało kompensuje,

• kolejności przejmowania obciążeń,

• i w tym, czy kompensacja odbywa się „lokalnie”, czy systemowo.

I właśnie dlatego:

• u jednej osoby problem „zatrzymuje się” na stopie,

• u innej idzie w kolano,

• u kolejnej w biodro,

• a u jeszcze innej kończy się bólem barku albo szyi.

Dlaczego w GSP nie zaczynamy od ćwiczeń na stopę

To bywa zaskakujące.

Bo ktoś przychodzi z diagnozą „stopa Mortona” i słyszy:

„Na razie nie będziemy jej wzmacniać.”

Nie dlatego, że stopa jest nieważna.
Tylko dlatego, że nie zawsze jest pierwszym ogniwem, które trzeba naprawić.

Jeśli:

• miednica jest ustawiona asymetrycznie,

• staw biodrowo-krzyżowy pracuje jednostronnie,

• a rotacja tułowia jest zablokowana,

to ćwiczenia lokalne na stopę:

• albo nie zadziałają,

• albo wręcz wzmocnią kompensację.

W GSP kolejność ma znaczenie.
I to ona decyduje, czy stopa Mortona stanie się problemem… czy tylko ciekawostką anatomiczną.

O czym jest ten artykuł (i czym nie jest)

Ten tekst nie jest:

• poradnikiem „jak wzmocnić stopę Mortona w 10 minut”,

• listą ćwiczeń do zrobienia w domu,

• ani obroną lub krytyką wkładek.

Ten tekst jest:

• analizą biomechaniczną,

• pokazaniem ciągłości kompensacji od stopy do tułowia,

• i wprowadzeniem do sposobu myślenia, w którym stopa Mortona jest elementem większej układanki.

Pokażemy:

• jak ją diagnozujemy w GSP (w statyce i w ruchu),

• jak wygląda kompensacja w samej stopie,

• jak przenosi się na kończynę dolną,

• jak wpływa na staw biodrowo-krzyżowy i miednicę,

• i dlaczego bez zrozumienia całego wzorca żadne „ćwiczenie na stopę” nie ma sensu.

Na końcu zobaczysz też pełne case study Bartka, w którym krok po kroku rozbieramy stopę Mortona:

• od diagnostyki,

• przez kompensacje,

• po realne decyzje treningowe.

Bez skrótów. Bez marketingu. Z surowym materiałem.

Czym naprawdę jest stopa Mortona – anatomia vs biomechanika

Stopa Mortona bardzo często jest opisywana jednym zdaniem:
„skrócona pierwsza kość śródstopia”.

I to zdanie – choć prawdziwe anatomicznie – zrobiło więcej szkody niż pożytku.
Bo sugeruje, że:

• problem jest lokalny,

• problem jest statyczny,

• problem da się „naprawić” w obrębie samej stopy.

Tymczasem w praktyce klinicznej i treningowej to dopiero punkt startowy, a nie diagnoza.

Anatomia: fakt, który niczego jeszcze nie tłumaczy

Anatomicznie stopa Mortona oznacza:

• względnie krótszy I promień (pierwszą kość śródstopia),

• zmienioną parabole głów kości śródstopia,

• potencjalnie mniejsze pole kontaktu palucha z podłożem w fazie wybicia.

To jest cecha strukturalna.
A cecha strukturalna:

• nie boli sama z siebie,

• nie determinuje automatycznie funkcji,

• nie mówi nic o tym, jak ciało z niej korzysta.

W GSP mówimy wprost:

Struktura daje możliwości – funkcja decyduje, co z nich zostanie użyte.

Dlaczego sama anatomia nie wystarcza

Gdyby anatomia była decydująca:

• każda stopa Mortona bolałaby tak samo,

• każdy właściciel tej stopy miałby ten sam wzorzec chodu,

• każde kolano, biodro i kręgosłup reagowałyby identycznie.

A tak nie jest.

Widzimy osoby:

• z wyraźną stopą Mortona, które funkcjonują perfekcyjnie,

• oraz osoby z niewielką różnicą długości I promienia, które rozsypują się ruchowo.

Różnica nie leży w kości.
Różnica leży w biomechanice całego układu.

Biomechanika: pytanie nie „co jest krótsze”, tylko „kto przejmuje obciążenie”

Z punktu widzenia ruchu kluczowe pytanie brzmi:

Czy ciało jest w stanie bezpiecznie oprzeć ciężar na I promieniu i wykorzystać go do wybicia?

Jeśli odpowiedź brzmi „tak”:

• stopa Mortona może pozostać tylko ciekawostką anatomiczną,

• ciężar przechodzi płynnie,

• łuk podłużny pracuje sprężyście,

• a reszta ciała synchronizuje się bez konfliktu.

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”:

• ciężar zaczyna uciekać,

• stopa szuka alternatywnych punktów podparcia,

• a kompensacja rusza dalej w górę.

I to „nie” bardzo rzadko wynika wyłącznie z długości kości.

Ucieczka z I promienia – kluczowy moment

W praktyce stopa Mortona nie polega na tym, że I promień nie istnieje.
On istnieje – tylko ciało nie chce z niego korzystać.

Dlaczego?

Najczęstsze powody:

• brak stabilnej osi kończyny dolnej,

• brak kontroli rotacyjnej biodra,

• zaburzona praca miednicy,

• brak zaufania układu nerwowego do wybicia po tej stronie.

Wtedy:

• ciężar ciała przenosi się na II i III promień,

• przodostopie przejmuje rolę stabilizatora,

• mięśnie krótkie stopy zaczynają pracować „za dużo i za długo”.

To moment, w którym:

• pojawia się przeciążenie,

• zaczynają się dolegliwości,

• a stopa dostaje etykietę „problematycznej”.

Dlaczego wzmacnianie stopy często pogarsza sprawę

To jeden z najbardziej kontrowersyjnych momentów.

Jeśli stopa:

• kompensuje brak kontroli wyżej,

• jest przeciążona funkcją stabilizacji,

• pracuje jako „hamulec bezpieczeństwa”,

to jej dalsze wzmacnianie:

• nie przywraca funkcji,

• tylko utrwala rolę kompensacyjną.

Widzimy to często:

• stopa „robi się twarda”,

• zakres się zmniejsza,

• przodostopie staje się jeszcze bardziej dominujące,

• a I promień dalej nie wraca do gry.

Problem nie znika – tylko zmienia formę.

Co z tego wynika dalej

W kolejnych częściach pokażemy:

• jak odróżnić stopę Mortona funkcjonalną od kompensacyjnej,

• jak wygląda diagnostyka w statyce i w ruchu,

• gdzie dokładnie zaczyna się łańcuch kompensacji,

• i dlaczego u jednych osób zatrzymuje się na stopie, a u innych idzie aż do barku.

Bo stopa Mortona nie jest początkiem problemu.
Jest miejscem, w którym problem staje się widoczny.

stopa Mortona nie jest problemem statycznym.
Jest problemem strategii obciążania w ruchu.

A strategii ruchu:

• nie zobaczysz w leżeniu,

• nie wyczytasz z opisu badania,

• nie zgadniesz po kształcie stopy.

Dlaczego statyka bywa zdradliwa

W statyce możemy zobaczyć:

• długość palców,

• ułożenie głów kości śródstopia,

• napięcie tkanek miękkich,

• kontakt palucha z podłożem.

To są dane.
Ale nie są to jeszcze informacje funkcjonalne.

Bo ta sama stopa:

• w staniu może wyglądać „źle”,

• a w chodzie pracować zaskakująco dobrze.

Albo odwrotnie:

• w statyce wygląda „niegroźnie”,

• a w ruchu kompletnie ucieka z osi.

Dlatego w GSP statyka to wstęp, a nie diagnoza.

Co sprawdzamy w statyce (i po co)

Statyka ma sens, jeśli wiemy, czego w niej szukamy.

W przypadku stopy Mortona patrzymy m.in. na:

• realny kontakt I promienia z podłożem,

• ustawienie palucha (czy jest biernie „dociśnięty”, czy aktywnie stabilny),

• rozkład napięć w przodostopiu,

• reakcję stopy na lekkie przesunięcie środka ciężkości.

Nie po to, żeby powiedzieć:

„Tu jest problem”

ale po to, żeby zapytać:

„Czy ta stopa w ogóle ma warunki, żeby przyjąć obciążenie?”

To subtelna, ale kluczowa różnica.

Moment przełomowy: chód

Prawdziwa diagnostyka stopy Mortona zaczyna się w chodzie.

Bo dopiero w ruchu widać:

• gdzie naprawdę idzie ciężar ciała,

• z czego ciało rezygnuje,

• i co przejmuje rolę stabilizatora.

W GSP interesują nas szczególnie:

• faza podporu,

• moment przejścia środka ciężkości nad stopą,

• oraz wybicie.

To właśnie tam zapada decyzja:

czy I promień wejdzie do gry, czy zostanie pominięty

Co widzimy w chodzie przy stopie Mortona

Najczęstsze scenariusze:

1. Ucieczka ciężaru na II–III promień

• stopa „przewala się” do przodu,

• przodostopie bierze na siebie stabilizację,

• paluch jest obecny, ale bierny.

2. Skrócone wybicie

• brak pełnego przejścia przez przodostopie,

• krok kończy się wcześniej,

• ciało „oszczędza” końcówkę fazy podporu.

3. Asymetria między stronami

• jedna stopa pracuje płynnie,

• druga „szuka ziemi”,

• różnica widoczna nawet przy wolnym chodzie.

I to jest moment, w którym:

• przestajemy mówić o palcach,

• a zaczynamy mówić o całym wzorcu lokomocji.

Dlaczego nie wystarczy „patrzeć na stopę”

Bardzo częsty błąd:

„Skupmy się na samej stopie, bo tam jest problem”

Tymczasem w GSP zawsze patrzymy:

• na relację stopy do kolana,

• kolana do biodra,

• biodra do miednicy,

• i miednicy do tułowia.

Bo stopa Mortona rzadko działa w próżni.

Jeśli w chodzie widzimy:

• brak rotacji miednicy,

• sztywną stronę podporową,

• brak pracy ramienia po przeciwnej stronie,

to wiemy, że:

stopa tylko dopasowała się do problemu wyżej

Diagnostyka to nie lista testów

W GSP nie mamy „testu na stopę Mortona”, który:

• daje wynik pozytywny lub negatywny,

• kończy temat,

• i mówi, co robić dalej.

Diagnostyka to proces zbierania informacji:

• z obserwacji,

• z ruchu,

• z reakcji ciała na obciążenie.

To dlatego dwie osoby z tą samą stopą Mortona:

• dostają zupełnie inne interwencje,

• w innej kolejności,

• i z innym punktem startowym.

Dlaczego bez chodu nie da się podjąć dobrej decyzji

Jeśli nie zobaczysz:

• jak stopa pracuje w czasie,

• jak ciało przechodzi nad podporą,

• jak wygląda moment wybicia,

to każda decyzja:

• o wkładce,

• o ćwiczeniach,

• o „wzmacnianiu stopy”,

jest zgadywaniem.

Czasem trafnym.
Często nie.

A przy stopie Mortona zgadywanie zwykle kończy się:

• utrwaleniem kompensacji,

• przesunięciem problemu wyżej,

• albo pojawieniem się nowego bólu w innym miejscu.

Dlatego w GSP diagnostyka stopy nie kończy się na statyce, ale zawsze obejmuje ocenę ruchu i chodu - Przeczytaj więcej o >> diagnostyce stopy <<

Kompensacja lokalna w stopie – co naprawdę przejmuje pracę, gdy I promień wypada z gry

Kiedy w chodzie dochodzi do ucieczki z I promienia, stopa nie przestaje działać.
Wręcz przeciwnie – zaczyna działać za bardzo.

To kluczowy moment do zrozumienia stopy Mortona:

problemem nie jest brak pracy,
problemem jest zła praca w złej roli.

I promień wypada – ktoś musi przejąć stabilizację

W fizjologicznym wzorcu:

• I promień przyjmuje obciążenie,

• paluch stabilizuje przodostopie,

• łuk podłużny sprężyście magazynuje i oddaje energię,

• stopa przenosi, a nie trzyma ciężar.

Gdy I promień nie wchodzi do gry:

• ciężar nie znika,

• musi zostać przejęty,

• a stopa uruchamia strategie zastępcze.

Najczęściej robią to:

• II i III promień,

• mięśnie krótkie stopy,

• odwodziciel palucha,

• oraz struktury bierne przodostopia.

Przodostopie jako „hamulec”, nie sprężyna

Jednym z pierwszych objawów kompensacji jest zmiana funkcji przodostopia.

Zamiast:

• przyjąć obciążenie,

• przekazać je dalej,

• i umożliwić wybicie,

przodostopie zaczyna:

• hamować ruch,

• stabilizować w miejscu,

• „trzymać” ciężar ciała.

Efekt?

• uczucie twardości stopy,

• zmęczenie przodu stopy po chodzeniu,

• pieczenie, mrowienie,

• czasem ból punktowy pod II–III głową śródstopia.

To nie jest słaba stopa.
To jest stopa przeciążona funkcją stabilizacji, której nie powinna pełnić.

Odwodziciel palucha – mięsień, który bardzo często robi za dużo

W kontekście stopy Mortona odwodziciel palucha bywa:

• nadaktywny,

• skrócony,

• tkliwy,

• „silny” w testach manualnych.

I bardzo często słyszymy:

„Trzeba go wzmocnić, bo paluch nie pracuje”

Tymczasem w wielu przypadkach:

• on już pracuje,

• tylko nie jako element stabilizacji dynamicznej,

• lecz jako blokada bezpieczeństwa.

Jeśli:

• I promień nie jest używany,

• a ciężar idzie przez przód stopy,

odwodziciel palucha próbuje:

• ustabilizować paluch,

• poszerzyć bazę podparcia,

• ochronić przodostopie przed zapadnięciem.

Wzmacnianie go bez zmiany wzorca:

• zwiększa napięcie,

• usztywnia stopę,

• pogłębia problem zamiast go rozwiązać.

2️⃣ Biomechanika przeciążenia odwodziciela palucha i wpływ nieaktywności mięśnia strzałkowego długiego >> czytaj więcej <<

Mięśnie krótkie stopy – dużo napięcia, mało jakości

Mięśnie krótkie stopy w stopie Mortona często:

• są ciągle „włączone”,

• reagują nadmiernie na obciążenie,

• tracą zdolność modulacji napięcia.

To dlatego stopa:

• szybko się męczy,

• gorzej reaguje na zmiany podłoża,

• gorzej adaptuje się do tempa i długości kroku.

I znów – to nie jest brak siły.
To brak elastycznej kontroli.

Dlaczego ćwiczenia „na stopę” często nie działają

Klasyczny schemat:

• chwytanie ręcznika palcami,

• gumki na paluch,

• aktywacje mięśni krótkich,

• „short foot”.

Same w sobie nie są złe.
Ale w złym momencie robią więcej szkody niż pożytku.

Jeśli stopa:

• już stabilizuje za dużo,

• kompensuje brak pracy wyżej,

• i pracuje w trybie ochronnym,

to dokładanie jej:

• jeszcze więcej stabilizacji,

• jeszcze więcej napięcia,

• jeszcze więcej kontroli,

jest jak:

proszenie zmęczonego mięśnia, żeby ratował sytuację jeszcze bardziej.

Efekt:

• krótkotrwała poprawa czucia,

• długofalowe pogorszenie funkcji,

• przesunięcie problemu w kolano lub biodro.

Łuk podłużny – most, który przestaje pracować sprężyście

Jednym z najbardziej niedocenianych elementów jest zachowanie łuku podłużnego.

W stopie Mortona z kompensacją często widzimy:

• łuk, który „trzyma się” napięciem,

• brak płynnej deformacji w fazie podporu,

• sztywność tam, gdzie powinna być sprężystość.

To dlatego:

• wybicie jest krótsze,

• krok mniej ekonomiczny,

• a reszta ciała musi „dopchnąć” ruch.

Stopa przestaje być elementem przekazu energii.
Staje się elementem oporu.

3️⃣ Biomechanika łuku podłużnego stopy jako mostu klinowatego – wpływ na funkcję i stopę Mortona >> czytaj więcej <<

Kluczowa myśl: lokalna kompensacja to nie miejsce interwencji

To jeden z najważniejszych wniosków w pracy ze stopą Mortona.

Jeśli:

• skupisz się wyłącznie na stopie,

• próbujesz „naprawić” to, co ona robi źle,

• bez zmiany warunków wyżej,

to:

• stopa dalej będzie kompensować,

• tylko innym sposobem.

Dlatego w GSP lokalna kompensacja:

• jest źródłem informacji,

• a nie głównym celem terapii czy treningu.

Co robimy z tą wiedzą dalej

Skoro wiemy, że:

• stopa przejęła funkcję, która nie powinna do niej należeć,

• a problem nie zatrzymuje się lokalnie,

to logicznym krokiem jest zapytać:

dokąd ta kompensacja idzie dalej?

Kończyna dolna w kompensacji – jak stopa Mortona zmienia kolano, biodro i oś nogi

 

Stopa Mortona bardzo rzadko „kończy się” na stopie.
Jeśli I promień wypada z gry, a przodostopie przejmuje stabilizację, to oś kończyny dolnej musi się do tego dostosować.

I robi to szybko.
Cicho.
Bez pytania o zgodę.

Pięknie pokazał całą kompensację w ciele nasz trener GSP Michał Szczerbin, który wstawił ją na instagram.

Od stopy do piszczeli – początek zmiany osi

Pierwszym segmentem, który reaguje na zmianę pracy stopy, jest piszczel.

Jeśli:

• ciężar nie przechodzi płynnie przez I promień,

• przód stopy przejmuje funkcję hamującą,

• wybicie jest skrócone lub „uciekające”,

to piszczel:

• traci stabilne prowadzenie,

• zaczyna rotować w sposób kompensacyjny,

• przestaje być „przedłużeniem stopy”.

To bardzo często objawia się:

• rotacją wewnętrzną lub zewnętrzną piszczeli,

• uczuciem niestabilności kolana,

• przeciążeniem przyśrodkowej lub bocznej strony stawu kolanowego.

I znów – kolano nie jest winne.
Kolano adaptuje się do tego, co przyszło z dołu.

Kolano jako ofiara strategii stopy

Kolano nie lubi rotacji bez kontroli.
A dokładnie to dostaje przy stopie Mortona.

Widzimy wtedy:

• tendencję do koślawienia lub szpotawienia,

• brak płynnego przejścia osi w fazie podporu,

• „uciekające” kolano przy obciążeniu dynamicznym.

W treningu wygląda to tak:

• przysiad „rozjeżdża się”,

• wykrok po jednej stronie jest niestabilny,

• step-upy są asymetryczne,

• a kolano „ciągle trzeba pilnować”.

Problem?
Nie w kolanie.
Tylko w tym, że kolano próbuje ustabilizować coś, co powinno wydarzyć się w stopie i biodrze.

Biodro – miejsce, w którym kompensacja się utrwala

Jeśli kolano zaczyna pracować kompensacyjnie, biodro musi się dostosować.

Najczęstsze scenariusze:

• ograniczenie rotacji zewnętrznej lub wewnętrznej,

• brak stabilnej fazy podporu,

• biodro „ucieka” zamiast przyjmować ciężar.

To moment, w którym pojawiają się:

• bóle pachwiny,

• ciągnięcie pośladka,

• przeciążenia przyczepów,

• uczucie „braku mocy” w jednej nodze.

I bardzo często słyszymy:

„Mam słaby pośladek”
„Nie mogę go aktywować”
„Czuję, że biodro nie trzyma”

Tylko że biodro nie ma prawa trzymać, jeśli:

• stopa nie przekazuje obciążenia,

• kolano nie ma stabilnej osi,

• a cała kończyna pracuje w trybie awaryjnym.

Funkcjonalna różnica długości kończyn

Jednym z częstszych, a najmniej rozumianych efektów stopy Mortona jest:

funkcjonalna różnica długości kończyn dolnych

Nie anatomiczna.
Funkcjonalna.

Czyli:

• jedna noga szybciej „oddaje” ciężar,

• druga dłużej go trzyma,

• jedna strona skraca fazę podporu,

• druga ją wydłuża.

Efekt?

• asymetria kroku,

• nierówna praca bioder,

• przeciążenia jednostronne,

• wrażenie, że „jedna noga jest krótsza”.

I znów – to nie kość.
To strategia ruchu wynikająca z tego, jak stopa radzi sobie (albo nie) z obciążeniem.

Dlaczego wzmacnianie biodra często nie rozwiązuje problemu

Klasyczne podejście:

• „wzmocnij pośladek”,

• „zrób więcej jednonóż”,

• „kontroluj kolano”.

To wszystko może mieć sens.
Ale tylko wtedy, gdy:

• stopa i oś kończyny dolnej pozwalają biodru pracować.

Jeśli nie:

• biodro będzie wzmacniane na kompensacji,

• pośladek będzie „aktywny”, ale nie funkcjonalny,

• a problem wróci przy pierwszym większym obciążeniu.

Dlatego w GSP:

• nie zaczynamy od biodra,

• tylko sprawdzamy, czy biodro ma warunki do pracy.

Kluczowy moment: przejście kompensacji wyżej

Jeśli:

• stopa nie oddaje energii,

• kolano stabilizuje rotację,

• biodro nie przyjmuje obciążenia,

to ciało szuka kolejnego miejsca ratunkowego.

I bardzo często jest nim:

• staw biodrowo-krzyżowy,

• miednica,

• i dalej – tułów.

To tam zaczynają się:

• bóle krzyża,

• asymetrie ustawienia miednicy,

• brak rotacji tułowia,

• problemy po przeciwnej stronie barku.

I dokładnie tam przechodzimy w kolejnym rozdziale.

Staw biodrowo-krzyżowy i miednica – gdzie naprawdę „wychodzi” stopa Mortona

 

Jeśli kompensacja wynikająca ze stopy Mortona nie zostanie „rozładowana” na poziomie stopy, kolana lub biodra, ciało musi przenieść ją wyżej.

I bardzo często robi to w miejscu, które:

• jest kluczowe dla lokomocji,

• łączy dół z górą,

• i ma ogromną tolerancję na adaptacje.

Czyli w stawie biodrowo-krzyżowym i miednicy.

Dlaczego SI joint jest tak podatny na kompensacje

Staw biodrowo-krzyżowy:

• nie jest stawem ruchowym w klasycznym sensie,

• ma bardzo mały zakres ruchu,

• ale ogromne znaczenie dla przenoszenia sił.

Jego zadaniem jest:

• przyjąć siłę z kończyny dolnej,

• zsynchronizować ją z ruchem miednicy,

• i przekazać dalej do tułowia.

Jeśli siła z dołu jest:

• niesymetryczna,

• opóźniona,

• „uciekająca” w czasie,

to SI joint musi to skompensować.

I robi to poprzez:

• zmianę ustawienia,

• zmianę napięć więzadłowych,

• zmianę rytmu nutacji i kontrnutacji.

Jednostronna praca stawu biodrowo-krzyżowego

Przy stopie Mortona bardzo często widzimy:

• wyraźną dominację jednej strony,

• miednicę, która „chętniej” pracuje tylko w jedną stronę,

• zaburzoną rotację podczas chodu.

Dlaczego?

Bo jeśli jedna stopa:

• szybciej oddaje ciężar,

• skraca fazę podporu,

• nie generuje efektywnego wybicia,

to miednica:

• nie dostaje symetrycznego sygnału z dołu.

Efekt:

• jedna strona wchodzi w nutację,

• druga zostaje w kontrnutacji,

• a ruch przestaje być naprzemienny.

Nutacja i kontrnutacja – klucz do zrozumienia problemu

W zdrowym chodzie:

• miednica rytmicznie rotuje,

• SI joint pracuje naprzemiennie,

• obciążenie przechodzi płynnie z nogi na nogę.

Przy stopie Mortona z kompensacją:

• jedna strona „zamyka się” szybciej,

• druga przejmuje więcej pracy,

• rytm zostaje zaburzony.

To prowadzi do:

• przeciążeń po jednej stronie krzyża,

• uczucia sztywności „centralnie”, ale bólu jednostronnego,

• problemów, które wracają mimo pracy lokalnej.

I bardzo często słyszymy:

„Coś mi się blokuje w krzyżu”
„Jedna strona jest ciągle napięta”
„Jakby miednica nie chciała pracować równo”

4️⃣ Różnica długości kończyn dolnych – diagnostyka ruchowa GSP >> czytaj więcej <<

Dlaczego mobilizacje SI joint nie rozwiązują problemu

Mobilizacja, manipulacja, „nastawienie”:

• może dać ulgę,

• może poprawić czucie,

• może zmniejszyć ból.

Ale jeśli:

• stopa dalej wysyła ten sam sygnał,

• kończyna dolna dalej pracuje asymetrycznie,

• wzorzec chodu się nie zmienia,

to staw biodrowo-krzyżowy:

• wróci do poprzedniej strategii.

Nie dlatego, że „coś z nim nie tak”.
Tylko dlatego, że dostosowuje się do warunków, jakie dostaje z dołu.

Miednica jako filtr kompensacji

W GSP mówimy wprost:

miednica nie jest źródłem problemu –
miednica jest jego wzmacniaczem albo filtrem.

Jeśli kompensacja z dołu jest niewielka:

• miednica ją „rozprasza”,

• objawy mogą być minimalne.

Jeśli kompensacja trwa latami:

• miednica zaczyna utrwalać asymetrię,

• pojawiają się zmiany napięciowe,

• ciało traci zdolność rotacji.

I wtedy stopa Mortona:

• przestaje być tylko problemem lokomocyjnym,

• a zaczyna wpływać na całą sylwetkę i ruch tułowia.

Typowy obraz kliniczny

U osób ze stopą Mortona i zaawansowaną kompensacją często widzimy:

• ból po jednej stronie krzyża,

• brak rotacji tułowia w jedną stronę,

• „ciągnięcie” w pachwinie po przeciwnej stronie,

• trudność w ruchach skrętnych,

• asymetrię barków w ruchu.

I to jest moment, w którym wiele osób:

• przestaje łączyć problem ze stopą,

• zaczyna leczyć „kręgosłup”,

• a stopa zostaje zapomniana.

Tułów, bark i szyja – dlaczego stopa Mortona potrafi „zabrać zakres” w górze ciała

 

Jeśli kompensacja ze stopy Mortona dotarła do miednicy i zablokowała jej rytmiczną rotację, to kolejny segment w łańcuchu musi przejąć ruch.

I bardzo często robi to:

• tułów,

• obręcz barkowa,

• szyja.

Nie dlatego, że „są słabe”.
Tylko dlatego, że ktoś musi wykonać pracę, której nie zrobił dół.

Chód to ruch naprzemienny całego ciała – albo… nie jest

W zdrowym wzorcu chodu:

• noga i przeciwna ręka współpracują,

• miednica i klatka piersiowa rotują względem siebie,

• bark nie jest „aktywny”, tylko zsynchronizowany.

To nie jest lokalna praca barku.
To globalny wzorzec naprzemienny.

Jeśli jednak:

• stopa nie oddaje energii,

• miednica rotuje jednostronnie,

• SI joint pracuje asymetrycznie,

to naprzemienność się psuje.

I wtedy:

• jedna ręka „idzie normalnie”,

• druga porusza się krócej albo sztywniej,

• tułów zaczyna kompensować ruchem bocznym zamiast rotacyjnym.

Dlaczego bark „nie ma zakresu”, mimo że jest zdrowy

To bardzo częsty scenariusz:

• brak zakresu nad głową po jednej stronie,

• uczucie blokady z przodu barku,

• nadaktywność mięśni szyi,

• słaby tylny bark „mimo ćwiczeń”.

I klasyczna odpowiedź brzmi:

„Trzeba mobilizować bark”

Tylko że bark:

• nie jest źródłem problemu,

• jest miejscem, gdzie problem się ujawnia.

Jeśli tułów:

• nie rotuje w jedną stronę,

• nie pozwala na elongację,

• nie daje barkowi miejsca,

to bark:

• nie wejdzie w zakres,

• nawet jeśli jest anatomicznie sprawny.

Szyja jako ostatnia linia obrony

Gdy:

• stopa nie pracuje,

• miednica nie rotuje,

• tułów jest sztywny,

szyja bardzo często:

• przejmuje mikro-rotacje,

• próbuje „wyrównać” wzorzec,

• staje się nadaktywna.

Efekt?

• sztywność karku po jednej stronie,

• bóle głowy,

• uczucie napięcia „od stopy do głowy”.

I znów – leczenie szyi w izolacji:

• może przynieść ulgę,

• ale nie zmienia wzorca,

• więc objawy wracają.

Dlaczego ćwiczenia na bark często „nie wchodzą”

Widzimy to regularnie:

• face pull robiony idealnie – brak efektu,

• Y-raise – „czuję szyję, nie bark”,

• ćwiczenia rotatorów – zero przełożenia.

Bo jeśli bark:

• nie dostaje rotacji z tułowia,

• nie ma stabilnej podstawy z miednicy,

• nie jest wpięty w wzorzec chodu,

to ćwiczenia:

• działają tylko lokalnie,

• nie integrują się z ruchem,

• nie zmieniają strategii.

Bark bez dołu ciała jest samotny biomechanicznie.

Spiralny charakter kompensacji

To kluczowe zdanie w GSP:

Ciało kompensuje spiralnie, nie segmentami.

Stopa Mortona:

• zmienia obciążenie w podporze,

• wpływa na rotację kończyny,

• zaburza pracę miednicy,

• blokuje rotację tułowia,

• ogranicza bark,

• przeciąża szyję.

Nie liniowo.
Tylko w spirali.

Dlatego:

• lokalne naprawy nie działają,

• „wzmacnianie” jednego miejsca pogarsza inne,

• a ciało ciągle wraca do tej samej strategii.

Kluczowy wniosek tego etapu

Jeśli widzisz u kogoś:

• stopę Mortona,

• jednostronny ból krzyża,

• brak rotacji tułowia,

• problem z barkiem po przeciwnej stronie,

to nie są cztery różne problemy.
To jeden wzorzec kompensacyjny.

I dopiero z takim rozumieniem można sensownie zaplanować interwencję.

Zasada nadrzędna: nie wzmacniamy kompensacji

Jeśli stopa:

• stabilizuje za dużo,

• przejęła rolę hamulca,

• pracuje w trybie ochronnym,

to nie zaczynamy od jej wzmacniania.

To dotyczy także:

• biodra,

• kolana,

• barku.

Każde wzmacnianie wykonane:

• na złej osi,

• w złym wzorcu,

• przy braku rotacji,

utrwala problem zamiast go rozwiązywać.

Case study Bartka – stopa Mortona od diagnostyki do zmiany wzorca ruchu (GSP Content Premium)

To jest dokładnie ten przypadek, który pokazuje, dlaczego stopa Mortona nie może być analizowana lokalnie.

Bartek trafił do nas:

• z jasno opisaną stopą Mortona,

• po wcześniejszych próbach pracy lokalnej,

• z historią bólu, który wędrował: stopa → kolano → biodro → krzyż.

I – co kluczowe –
z poczuciem, że „robi dużo, a efektów brak”.

Etap 1 – diagnostyka w statyce: dużo danych, mało odpowiedzi

W statyce:

• skrócony I promień był oczywisty,

• przodostopie przejmowało obciążenie,

• paluch był obecny, ale bierny,

• stopa wyglądała na „aktywną”.

Na tym etapie bardzo łatwo byłoby powiedzieć:

„Skupmy się na stopie”

Ale to nie byłby koniec historii.
To byłby jej początek – i to w złym miejscu.

Etap 2 – chód: moment, w którym wszystko zaczęło się składać

Dopiero analiza chodu pokazała:

• skróconą fazę podporu po stronie stopy Mortona,

• ucieczkę ciężaru na II–III promień,

• brak pełnego wybicia,

• asymetrię pracy miednicy.

Co ważne:

• Bartek nie czuł tych różnic,

• subiektywnie „chodził normalnie”,

• a kompensacja była dla niego „nową normą”.

To jest dokładnie ten moment, w którym:

ciało działa skutecznie… ale nieefektywnie.

Etap 3 – konsekwencje wyżej: biodro i SI joint

W dalszej analizie wyszło:

• jednostronna praca stawu biodrowo-krzyżowego,

• ograniczona rotacja miednicy w jedną stronę,

• przeciążenie po stronie przeciwnej do stopy Mortona.

To był moment przełomowy, bo:

• ból krzyża nie był problemem pierwotnym,

• był konsekwencją strategii ruchu,

• którą stopa tylko uruchomiła.

Etap 4 – dlaczego nie zaczęliśmy od ćwiczeń na stopę

To dla Bartka było najbardziej zaskakujące.

Zamiast:

• gumek,

• chwytania ręcznika,

• „aktywacji palucha”,

zaczęliśmy od:

• zmiany warunków pracy miednicy,

• poprawy rytmu chodu,

• przywrócenia naprzemienności.

Dopiero kiedy:

• faza podporu się wydłużyła,

• wybicie zaczęło się pojawiać naturalnie,

• a napięcie w przodostopiu spadło,

stopa przestała być problemem numer jeden.

Etap 5 – lokalna praca stopy, ale już w nowym kontekście

I dopiero wtedy:

• lokalne ćwiczenia zaczęły działać,

• odwodziciel palucha przestał „ciągnąć”,

• łuk podłużny odzyskał sprężystość,

• a stopa zaczęła współpracować z resztą ciała.

To jest kluczowy moment:

te same ćwiczenia, które wcześniej nie działały,
zaczęły działać – bo zmienił się wzorzec.

Efekt końcowy

Nie „naprawiliśmy” stopy Mortona.

Zmieniliśmy:

• sposób, w jaki ciało przechodzi przez podporę,

• sposób, w jaki miednica rotuje,

• sposób, w jaki energia idzie z dołu do góry.

Stopa:

• przestała kompensować,

• przestała dominować,

• wróciła do swojej roli.

I dopiero wtedy:

• ból przestał wędrować,

• ruch stał się lżejszy,

• a trening przestał być walką z ciałem.

Dlaczego ten case jest w Content Premium

Bo tego nie da się pokazać w skrócie.

W Content Premium:

• widzisz pełną diagnostykę krok po kroku,

• surowe nagrania (bez cięć),

• proces decyzyjny – dlaczego tak, a nie inaczej,

• i to, czego nie widać w opisach tekstowych.

To nie jest „ładny case study”.
To jest realna praca z człowiekiem, z błędami, korektami i zmianami w czasie.

Chcesz zobaczyć, jak to wygląda w praktyce?

Jeśli ten artykuł coś Ci rozjaśnił, to w Content Premium GSP idziemy o kilka poziomów głębiej.
To ponad 115 godzin realnych materiałów:

• ponad 100 godzin mentoringów GSP – omawiane przypadki, błędy, decyzje trenerskie

• mentoring „Skuteczne tworzenie planów treningowych” – jak łączyć diagnostykę, ruch i programowanie

• Content Premium – wszystkie raw materiały, nagrania, case studies, bez cięć i skrótów

To nie jest kurs „do obejrzenia”.
To jest proces myślenia, który możesz wciągnąć do swojej pracy od razu – z klientem, zawodnikiem albo sobą.

 Dostęp miesięczny: 300 zł
 Możesz wejść i wyjść kiedy chcesz

Jeśli chcesz przestać zgadywać i zacząć rozumieć, co naprawdę robisz w ruchu i treningu –
to jest miejsce, w którym to się dzieje.

👉 Dołącz do Content Premium GSP